Ek Gıdaya Geçiş Rehberi: İlk Aydan 1 Yaşa Adım Adım
Lokmi Editör Ekibi · Son güncelleme: · 3 dk okuma

Ek gıdaya geçiş, bebeğinin hayatındaki en büyük değişimlerden biri; senin için de bir sürü küçük karar demek. Bu rehberde 6. aydan 1 yaşa kadar öğün sayısını, kıvamı, porsiyonu ve hangi besinin ne zaman eklenebileceğini bir arada bulacaksın.
Henüz başlamadıysan önce ek gıdaya ne zaman başlanır yazımıza göz at.
Temel ilkeler
- Anne sütü ya da mama devam eder. İlk yıl boyunca bebeğin enerjisinin önemli kısmı hâlâ sütten gelir.
- Az başla, yavaş artır. İlk günler birkaç tatlı kaşığıyla başlar.
- Çeşitlilik hedeftir. DSÖ, her gün farklı besin gruplarından (tahıllar, baklagiller, et-tavuk-balık, yumurta, süt ürünleri, sebze ve meyveler) çeşit sunmayı önerir.
- Tuz, şeker ve bal yok. 1 yaşa kadar yemeklere tuz ve şeker eklenmez, bal hiç verilmez.
- Bebeğin sinyallerini izle. Başını çevirmek, ağzını kapatmak "yeter" demektir. Zorlamak yemeğe karşı direnç yaratır.
Aylara göre ek gıda tablosu
| Dönem | Öğün sayısı | Kıvam | Yaklaşık porsiyon |
|---|---|---|---|
| 6. ay | 1'den 2'ye | Pürüzsüz püre, yumuşak ezme | 2-3 tatlı kaşığından başlayıp artırarak |
| 7-8. ay | 2-3 öğün | Çatalla ezilmiş, yumuşak küçük parçalar | Öğün başına yarım çay bardağına kadar |
| 9-11. ay | 3-4 öğün (1-2 ara öğün dahil) | İnce doğranmış, parmakla yenebilen yumuşak parçalar | Öğün başına yarım su bardağına kadar |
| 12-23. ay | 3 ana öğün + 1-2 ara öğün | Aile yemeği, uygun boyutta | Öğün başına 1 su bardağına kadar |
Porsiyonlar ortalamadır. Bebeğin iştahı günden güne değişir; tabağı bitirmesi gerekmez.
Her ay için ayrıntılı örnek programlar: 6 aylık, 7 aylık, 8 aylık, 9 aylık, 10-12 aylık ve 1 yaş.
Hangi besin ne zaman?
6. aydan itibaren:
- Sebzeler: bal kabağı, havuç, kabak, patates, tatlı patates, brokoli, karnabahar
- Meyveler: elma, armut, muz, avokado, şeftali
- Tahıllar: pirinç, yulaf, bulgur, irmik
- Yoğurt (ev yapımı, şekersiz) ve iyi pişmiş yumurta
- Alerjenler (yumurta, yer fıstığı ezmesi, susam/tahin) uygun kıvamda
7. aydan itibaren:
- Demirden zengin besinler: kırmızı et, tavuk, kırmızı mercimek
- Balık (kılçıksız, iyi pişmiş)
Sağlık Bakanlığı'nın tablosunda ve Lokmi'de bu besinler 7. aydan itibaren yer alır; NHS 6. ay civarından itibaren verilebileceğini söyler.
1 yaştan sonra:
- İnek sütü içecek olarak (ayrıntılar)
- Bal (neden beklemeli?)
- Az miktarda tuz
Uzun süre kaçınılması gerekenler:
- Bütün kuruyemiş, bütün üzüm, sert çiğ sebze gibi boğulma riski taşıyan besinler (bkz. boğulma riski olan besinler)
- Paketli atıştırmalıklar, şekerli içecekler, meyve suyu
Kıvamı neden artırmalısın?
Bebekler 6-10. aylar arasında çiğneme becerisini hızla geliştirir. Bu dönemde yalnızca pürüzsüz püre verilirse ileride parçalı yemeğe geçiş zorlaşabilir. Kıvamı yavaş yavaş artırmak, öğürmeyi de doğal bir öğrenme sürecine dönüştürür. Öğürme ile boğulma arasındaki farkı bu yazıda anlattık.
Dikkat edilecek 6 nokta
- Ek gıdayı biberona karıştırıp vermek. Ek gıda kaşıkla ya da elle verilir.
- Aylarca sadece püre vermek. Kıvamı dönemine göre artır.
- Meyve suyuyla başlamak. Meyve suyu 1 yaştan önce önerilmez; meyvenin kendisi daha iyidir.
- Tuz ve şeker eklemek. Bebeğin böbrekleri ve damak zevki için gereksiz.
- Alerjenleri çok geç bırakmak. Güncel öneriler erken ve düzenli tanıştırma yönünde.
- Her öğünü zorla bitirtmek. Bebeğin tokluk sinyallerine güven.
Planlamak sandığından kolay
Her gün "bugün ne hazırlasam?" diye sıfırdan düşünmek yorucu. Lokmi, bebeğinin yaşına ve dönemine uygun seçeneklerden günün önerisini hazırlar, haftalık planı oluşturur ve alışveriş listesini kendiliğinden çıkarır. Bal kabağı püresinden ilk köftelere kadar yüzlerce tarifte dönemine göre sunum notları da var. Eklediğin alerjiler ve hassasiyetler önerilerin dışında tutulur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Bebeğinin büyümesi, alerjisi ya da sağlığıyla ilgili her konuda çocuk doktoruna danış.
Sık sorulan sorular
Ek gıdaya geçişte günde kaç öğün verilir?
6-8. aylarda günde 2-3 öğün, 9-11. aylarda 3-4 öğün, 12. aydan sonra 3 ana öğün ve 1-2 ara öğün önerilir. Anne sütü ya da mama bu öğünlere ek olarak devam eder.
Ek gıdada kıvam ne zaman artırılır?
Püre ve ezmelerle başlanır, 7-8. aylarda çatalla ezilmiş ve küçük yumuşak parçalı kıvamlara, 9. aydan itibaren küçük yumuşak parçalara geçilir; parmakla yenebilen yumuşak besinler daha erken de sunulabilir. 1 yaşa doğru bebek aile sofrasındaki yemeklerin çoğunu uygun hazırlanmış halde yiyebilir.
Ek gıdaya meyveyle mi sebzeyle mi başlanır?
Kesin bir sıra yoktur. Sebzelerle biraz daha erken ve sık tanışmak, acımsı tatlara alışmayı kolaylaştırabilir. Demirden zengin besinlerin ilk haftalarda başlanması önemlidir.
Kaynaklar
- DSÖ (WHO), Guideline for complementary feeding of infants and young children 6–23 months of age (2023)
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Beslenme yayınları (Türkiye Beslenme Rehberi TÜBER 2022, Demir Gibi Türkiye ve D Vitamini programları)
- NHS Start for Life, Weaning
- NHS, Your baby's first solid foods
İlgili yazılar

Ek gıdaya başlangıç
Ek Gıdaya Ne Zaman Başlanır? Bebeğin Hazır Olduğunu Gösteren 5 İşaret
Ek gıdaya ne zaman başlanır? DSÖ ve Sağlık Bakanlığı önerilerine göre 6. ay, bebeğin hazır olduğunu gösteren işaretler ve erken başlamanın riskleri.
3 dk okuma

Ek gıdaya başlangıç
İlk Ek Gıda Ne Olmalı? Başlangıç İçin En İyi 12 Besin
Bebeğe ilk ek gıda olarak ne verilir? Sebze, meyve, tahıl ve demirden zengin besinlerden oluşan başlangıç listesi ve hazırlama ipuçları.
3 dk okuma

Ek gıdaya başlangıç
BLW Nedir? Bebek Liderliğinde Beslenmeye Başlama Rehberi
BLW (bebek liderliğinde beslenme) nedir, nasıl yapılır, güvenli mi? Avantajları, dikkat edilmesi gerekenler ve ilk BLW besinleri.
2 dk okuma